P
E R S B E R I C H T
Velp, 29 september 2009
KLEI IS EEN VERNIEUWBARE GRONDSTOF
Klei in de Nederlandse
uiterwaarden, de grondstof voor keramische bouwmaterialen
(bakstenen en dakpannen), mag als een zichzelf
vernieuwende grondstof worden aangemerkt. De sedimentatie
(neerslag) van nieuwe kleideeltjes is gemiddeld
1 cm per jaar. Door de constante aanvoer hiervan
blijft de voorraad klei oneindig beschikbaar.
Daarbij komt nog, dat over een groot aantal jaren
gezien minder wordt gewonnen dan de rivieren in
de uiterwaarden afzetten.
Dit blijkt uit studie door onderzoeksinstituut
Deltares samen met de Universiteiten van Utrecht
en Wageningen. Daarmee rangschikt klei zich, samen
met hout en bijvoorbeeld schelpen, in de categorie
vernieuwbare grondstoffen. De studie is geaccepteerd
voor publicatie in het gerenommeerde vaktijdschrift
Journal of Soils and Sediments.
‘Vernieuwbaarheid’
Bij ‘vernieuwbare grondstoffen’ wordt
meestal direct gedacht aan biotische materialen,
zoals hout of vlas, of aan zogenaamde ‘fluxen’
als wind- of zonne-energie. Essentie van het karakter
van vernieuwbaarheid is evenwel dat het verbruik
lager ligt dan/of gelijk is aan het niveau van
aanvulling of aangroei. Centraal in het onderzoek
van Deltares c.s. stond daarom de vraag of onder
deze definitie ook een minerale grondstof als
klei valt.
In dit kader werd ‘aanvulling
of aangroei’ gedefinieerd als een afzetting
van klei, die winbaar is en van een kwaliteit
is die geschikt is voor verwerking door de keramische
industrie. Hiermee werden van het onderzoek uitgesloten:
de kleivoorraden onder water en de kleiafzettingen
op kwelders en in andere kustomgevingen. Dit laatste
vanwege de grote kans op bijmenging van organisch
materiaal en schelpen. Deze maken de klei keramisch
gezien onverwerkbaar.
Opzet onderzoek
In het onderzoek is de verhouding tussen winning
en sedimentatie op drie tijdruimteschalen bekeken.
Daarbij is voor de sedimentatieschattingen gewerkt
met boorgegevens, morfologische modellen en sedimentatiemetingen.
Verder werd voor de winhoeveelheden gebruik gemaakt
van productie-statistieken van zowel klei, als
grofkeramische eindproducten. Tenslotte is het
Geografisch Informatie Systeem (GIS) erin betrokken,
waardoor niet-relevante gebieden (zoals bebouwingen)
buiten het onderzoek konden worden gehouden.
Conclusies
Deltares c.s. concludeert dat bekeken op de lange
tijdschaal (van 1850 tot heden) er door de mens
minder klei is verbruikt dan er door de rivier
is afgezet. Op de kortere termijn lijkt deze balans
wellicht iets verschoven te zijn maar dit mag
worden gecompenseerd met de huidige, hogere sedimentatie-snelheid
als gevolg van de Ruimte voor de Rivier-projecten
en de daling van de winhoeveelheden, aldus het
onderzoek.
Uit het onderzoek blijkt dat de mens een zeer
fundamentele actor is in de sedimenthuishouding
van de uiterwaarden. De belangen van zowel de
grofkeramische industrie als de rivierbeheerders
zijn daarom gediend met samenwerking, benadrukt
onderzoeksinstituut Deltares.
Publicatie
Het volledige onderzoek, dus inclusief berekeningen
en verantwoordingen, is op 12 juni jl. geaccepteerd
voor publicatie in het technisch-wetenschappelijke
tijdschrift Journal of Soils and Sediments (DOI
10.1007/s11368-009-0115-8). Voorts is het beschikbaar
via www.vko-keramiek.nl,
de website van de Stichting Verenigde Keramische
Organisaties (VKO), waar ook een populaire versie
van het onderzoek is te vinden.
De Stichting Verenigde Keramische
Organisaties (VKO) behartigt de gemeenschappelijke
belangen van de keramische industrie in Nederland.
Via de in VKO deelnemende brancheorganisaties
zijn bij VKO zowel nationale als internationale
ondernemingen aangesloten. Zij brengen een ruim
assortiment aan producten voort: baksteen, keramische
dakpannen, tegels en rioleringen, aardewerk, sanitair,
vuurvast en sieraardewerk. De fabrikanten hebben
gezamenlijk in Nederland meer dan 60 productielocaties,
bieden werk aan ruim 3000 werknemers en zetten
een bedrag van bijna 700 mln. euro om (2008).
Voor nadere informatie kunt u terecht
bij VKO, ing. A. Mooiman, adviseur duurzaamheid,
of mr. E. van Hal, directeur. Telefoon: 026-3845630,of
e-mail: vko@vko-keramiek.nl.
Voor een posterpresentatie klik
hier.
