BAKSTEEN & MORTEL
- VERWERKINGSKEUZE
KNB info 03
Voor het realiseren
van metselwerk had men tot voor kort slechts één
begrip er werd gemetseld.
Na de introductie van het lijmen van metselwerk
is er een nieuw fenomeen in de markt en dat is dunbed
metselwerk.
Grofweg komen de diverse methoden van metselen overeen
met een keuze voor een bepaalde voegdikte ofwel
de voegdikte bepaald mede de verwerkingssystematiek.
Traditioneel metselen
met een cementgebonden metselmortel en navoegen
met een grijze voegmortel is van ouds de meest gebruikte
methode. De voegbreedte varieert tussen de ca. 10
mm en 15 mm. En zelfs dikkere voegen komen
voor.
Het gebruik van gekleurde voegmortels
is de laatste jaren sterk toegenomen onder invloed
van het grotere assortiment stenen en de wens van
architecten om meer in kleur te ontwerpen.
Gekleurde metselmortels worden
ook veelvuldig toegepast om smetten van mortel op
de stenen te beperken. Metselen in de kleur van
de steen.
Naast het traditioneel metselen en
voegen, is een aantal jaren geleden het ‘’doorstrijken’’
van metselwerk (opnieuw) geïntroduceerd in
Nederland.
Doorstrijken is eigenlijk metselen en voegen ineen.
Het is werk van de metselaar, het werk van de voeger
komt in dit hoofdstuk niet meer voor.
Kort gezegd komt het er op neer dat de metselaar
‘vol en zat’ metselt, waarbij extra
aandacht wordt besteed aan het vullen van de stootvoeg.
Als de mortel voldoende is aangetrokken, werkt de
metselaar de mortelspecie direct met een voegroller
of voegspijker af tot het gewenste voegtype.
Eerlijkheid gebiedt wel te zeggen:doorstrijken vergt
precisie en dus ook iets meer tijd.
Doorstrijkwerk is bij uitstek geschikt om verdiept
voegwerk te maken. Soms ook bepalen logistieke voordelen
de keuze voor doorstrijken. Wanneer op grote hoogte
wordt gewerkt (torens,flats) en de inzet van (hef)steigers
hoge kosten met zich meebrengt, is doorstrijken
een ideale methode.
Bij traditioneel metsel- en voegwerk moeten de steigers
na het metselen tenminste 14 dagen blijven staan.
De voeger kan nu eenmaal pas beginnen met voegen
als de metselmortel voldoende is uitgehard.
Bij doorstrijken is na het metselen de gevel klaar,
en dalen de kosten omdat de steigers na het doorstrijken
kunnen worden afgebroken.
Met de meeste mortels kan men doorstrijken,
zelfs als men zelf een mortel maakt op basis van
cement, kalk en zand kan men doorstrijken, alleen
de eindkwaliteit is niet optimaal.
Om een optimale eindresultaat te bereiken is het
noodzakelijk om een mortel te gebruiken met een
kleurgarantie. Vrijwel alle doorstrijkmortels worden
daarom in kleur geleverd en met o.a. tras gemodificeerd
voor een optimale prestatie.
Mede hierdoor wordt de kans op witte uitslag sterk
gereduceerd.
Voor het lijmen van
metselwerk wordt gebruik gemaakt van speciale meng-
en doseerapparatuur om de lijmmortel aan te brengen.
Door de speciale opbouw van de mortelstructuur is
het mogelijk om met voegdiktes tussen 2
en 5 mm te werken. Een en ander is heel
sterk afhankelijk van de maatspreiding binnen de
te verwerken sortering stenen. Een gelijmde voeg
is altijd enigszins terugliggend en nooit separaat
gevoegd.
Met lijmen van baksteen zijn niet alleen esthetisch
verantwoorde ontwerpen te realiseren maar ook constructief
kunnen sterke staaltjes geleverd worden door de
grotere hechtsterkte van de mortel.
Omdat de hoge constructieve sterkte
voor het meeste metselwerk niet noodzakelijk is,
is z.g. Dunbedmortel op de markt verschenen. Dunbed
is in dit verband een directe vertaling van het
Duitse Dünnbett verfahren, hetgeen
lijmen van metselwerk betekent.
Beter op zijn plaats is hiervoor het
Nederlands woord: Dunmortel of
de omschrijving mortel voor dunne voegen.
Dit type mortel heeft zeer goede eigenschappen t.a.v.
hechtsterkte en druksterkte en is geschikt voor
metselwerk met voegen van 4 tot 7 mm.
Dunmortel is eigenlijk een kruising tussen metselmortel
en lijmmortel.
Een hybridenmortel dus, die speciaal ontwikkeld
is voor het traditionele metselwerk maar dan met
dunne voegen.
Hiermee is tegemoetgekomen aan de wensen van de
verwerkers die metselwerk met een dunne voeg ook
met een gewone metseltroffel willen uitvoeren in
plaats van met een machine.
Dunmortel is een hoogwaardig esthetisch alternatief
voor lijmmortel, maar heeft niet die constructieve
meerwaarde van een lijmmortel.
Evenals lijmmortel wordt dunmortel normaal gesproken
niet gevoegd. Veelal wordt de mortel zodanig gespreid
dat er een schaduwwerking ten opzichte van het oppervlak
ontstaat.
Velp, juni 2008
Koninklijk Verbond van
Nederlandse Baksteenfabrikanten
Tel. 026 - 3845630
KNB en
door deze ingeschakelde derden betrachten hun uiterste
best en de grootst mogelijke zorgvuldigheid om tot
een in alle opzichten toereikende dienstverlening
te komen. Het is desondanks altijd denkbaar dat
sprake kan zijn van een omissie, een gebrek en/of
een onnauwkeurigheid, onjuistheid of onvolledigheid
in een advies of product. KNB alsmede de door deze
ingeschakelde derden aanvaarden geen enkele aansprakelijkheid
voor welke schade ook die daarvan het gevolg is,
zou kunnen zijn of geacht wordt te zijn.
