KLEUR
Veel
bouwmaterialen beschikken nauwelijks over een eigen onderscheidend vermogen.
Baksteen wel. Kleur, vorm en textuur bieden een rijk pallet aan keuzemogelijkheden.
Baksteenfabrikanten helpen bovendien zowel professionele als particuliere
beslissers een handje bij het kiezen. Zo presenteren zij hun assortiment als
samenhangende themacollecties of stijlgroepen. Bijna zoals dat ook in de mode
gebeurt.
De kleur van baksteen wordt voornamelijk bepaald door de chemische samenstelling
van de grondstof. De vanouds bekende kleurvariatie van de Nederlandse bakstenen
is te danken aan de verscheidenheid van kleisoorten alhier. Er is in hoofdzaak
roodbakkende klei met een hoog ijzergehalte en geelbakkende klei met een overmaat
aan kalk. Overigens is er dan nog sprake van vele kleurnuanceringen. Witbakkende
klei moet worden geïmporteerd.
Het rijke kleurenbeeld van tegenwoordig ontstaat door kleisoorten te mengen
en door toevoeging van mineralen, ofwel pigmenten. Mangaanoxyde zorgt voor
bruine of zwarte stenen. Chroom en kobalt leveren groen en blauw. Kleurintensiteit
en kleurhomogeniteit nemen toe naarmate ijzeroxyde en kalk fijner verdeeld
in de klei aanwezig zijn.
Behalve de samenstelling van de grondstof klei
en het gebruik van toeslagstoffen beïnvloedt
ook het bakproces de uiteindelijke kleur. Tinten
worden donkerder bij stijgende temperaturen. Maar
ook het zuurstofgehalte in de oven draagt bij
aan het ontstaan van een bepaalde kleur. Bij een
normale zuurstoftoevoer richt de kleurenschaal
zich naar de baktemperatuur. Toch kunnen bij gereduceerd
stoken, dus minder zuurstof, ook bij een lage
baktemperatuur donkere stenen ontstaan. Het ervaren
van kleur op de bakstenen gevel in de gebouwde
omgeving hangt af van nog twee factoren. Het vormzand,
dat in de bakvormen wordt gestrooid om de klei
later makkelijker te kunnen lossen, oefent invloed
uit op de waarneming van de kleur. Zelfs de korrelgrootte
van de bezanding heeft hierin een aandeel. Stenen
kunnen zo 'verkleuren' tot nagenoeg wit en lichtgrijs
of tot rose, oranje of helderrood.
